Skip to main content

Naftiinna Ha Habaarina


Habaarku waxa uu ka mid yahay dagaalka lagalo noocyadiisa ugu halisan, habaarku waxa uu keenaa cirib xumo uusan keeni karin dagaalka gacanta ah, qofka la habaaray oo lala helay wuxuu sanado badan la baartaa cirib xumada iyo natiijada ka dhalato habaarka lagu gamay.

 Waxaa kale oo la arkay inuuba ka talaabo xuduuda qofka la habaaray oo uu u gudbo faraciisa illaa dhawr fac.

Habaarku waa noocyo badan yahay ee waxaa ugu halisan midka uu qofku mutaystay ee waalidka iyo qaraabada ay ku gantaalaan qofka.

Waxaa jiro mid aabi iyo gardarro ugu dhoco qof aanwaxba galabsan balse waalidkii uu ku halgaaday si qooq iyo iskawarqab la aanah ugu dhoco.

Midkaan danbe dad badan oo bari ah ayuu dhibaateeyey reero badan oo ladan oo saldanada xajinwaayey barwaaqada Allaah siiyey ku mahadeedii laga waayey  ayuu kooraha u gadiyey.


Inta badan wuxuu ka imaadaa waalid iskala waayey oo nimcadu ka badatay waxaad maqli heblo iyo hebel iyaga oo qoys buuxo ah ayay ishabaari jiteen caruurta habaari jireen, xoolaha habaari jireen illaa qoyskii uu noqday gal guray oo ay kasoo hartay dad aan macno lahayn oo aad mooddo geedo-rifan.

Aniga nin oday ah ayaa igu yiri waxaan ahaa guradanbays xanuunloow ah oo aan lagu xisaabtamin wiilal iyo gabdho walaalahay ah oo iga weyn waxtar ahna ay dhooban yihiin waxaana kusoo qaangaaray Aabahay iyo Hooyaday oo is habaaro Aabahay wuxuu dhihi jiray midkaan(aniga) ayaan cidda kaaga soo reebay sidii ayay moqotay oo wiilashii oodhan iyo gabdhihi waa laqmadeen anigaan aad arkaysid ayaa wax firay oo macno leh  ka jiro.

Hadaba walaalayaal aan ka ilaalino habaarka ilmaheena Nabiguna wuxuu yiri:

وعن جابر رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم لا تدعوا على أنفسكم ولا تدعوا على أولادكم ولا تدعوا على أموالكم لا توافقوا من الله ساعة يسأل فيها عطاء فيستجيب لكم رواه مسلم
(Naftiina ha habaarina oo awlaada ha ahaabrina oo xoolihiina ha habaarina waxaa jiro saacado samadu furan tahay oo waxa aad Allaah waydiisataan idiin yerlayo).

Gardarada-habaarku sii kala daranevkawaran hadaad ilmhadaa u habaarto adiga oo diidan  wanaag uu qaraabada u sameeyey.
Meeshu waa baadiiye waa labo qoys oo hal nin wada lee yahay minweyn leh caruur qaangaartay iyo minyaro umul ah ilmo yaryarna haysato waxaa kale oo joogo odayga reerka hooyadii oo cad ah.

Badanaa baadka (daaqa) xooluhu cunnaan iyo biyaha way kala fogyihiin  amin danbe ayuu kacaa qofka dhaaminayo.

Waxaa jirtay gabar reerka uwaynayd oo ahaa  qof Allaah doortay hawlkar baarri ah  oo reerka oodhan udhaamin jirtay.

 Ilaa sadex rati ayay soo dhaamin jirtay hooyadeed, eedadeed iyo ayaydeed ayay midba rati u dhaamin jirtay kaligeed ayaa inta isku xiriirsato awrta  soo dhaamin jirtay.

Arintii waxaa ka biyo diiday hooyadeed marar badana gabadha kala hadadashay inaysan naagta biyo usoo darin gabadhiina waxa ay tiri eedaday oo umul ah aniga oo joogo biyo masoo darayso.

Hooyadii habaar lawada maqlayo ayay gabadhii u miistay har iyo habayn maalitii danbe waxa ay tiri ( Heblooy Ilaahay waxaan ka baryay in lagugu dhoqo biyaha aad keenayso)

Markii ay gabadhii dhaankii furtay ayaa garabka salkiisa la tumaatiyey  oo fajal-mawd la daray isla matkiina dhimatay biyihii ay keentayna lagu dhaqay.

Sheekooyinka ku saabsan qoysaska is habaaray oo isla helay aad ayay u badan tahay. Waalid badan ayaa caruurtoodii oo baariyaal ah u adeegayo habaar ku dulshubay oo uu ku dhacay illaa maantadan aynu joogno hoogii ka dhasahy habaarkii kibirka iyo caqli xumada ahaa wuxuu baday la il daran.

Waxaa kale oo aad maqlaysaa (dumarkaa ubadane) qofku marka uu la kulmo waxoogaa dhibaato ama imtixaan yar isaga oo leh: (war yaa ihabaaray oo ila helay).

Walaalayaal nolosha aduunyadu iyadaaba iska ah  imtixaan joogto ah marna wanaag saafi ah lama helayo wax aad dhibsatana lama waayayo.

Waxa ay u baahan tahay inaanu sabir iyo dulqaad ku kabno oo aan u adkaysanno mashaakilkeeda joogtada ah saxna ma aha Waxkaste oo aadan doonayn marka ay kugu dhacaan in aa tahay qof habaaran oo bacaw ah.

Hadaba walaalayaal aan ka digtoonaano habaarka halaga waaniyo dadka qaraabada ah ee ishabaarayo.

W/Q Maxamed Ibrahim Xasan

mohamedhasannur@gmail.com


Popular posts from this blog

Toban Sano oo Xasillooni Nololeed ah: Toban Guuradii Guurkayga

Maanta oo kale Toban sano ka hor (23/02/2008) ayuu Sheekh Xasan Axmed Nuur qabbiltu yiri Laylo Aadan Maxamed isagoo aniga iga wakiil ah. Guntinta xirantay maalinkaas, waxay ahayd natiijo ka dhalatay sideed sano oo shukaansi iyo haasaawe jeceyl ah. Lix sano oo ka mid ah siddeeddaas sano,  waxaan ku kala noolayn dhul aad u kala durugsan,farriimaha jeceylkana haadka samada duuliyo haatufkaa siday. 
Maalintaas waxaa furmay bog cusub waxaana bilowday geedigii lagu ogaan lahaa dhadhanki mirihii siddeedda sano la kobcinayay. waxaa la guda galay markaan kala ogaan lahayn inaan sun iyo wabaanyo huursanaynay iyo inaan sabuul gallay iyo saan wacan waraabsanaynay.

Sacdiyo Xawaash ayaan ka guntay hadalkaan soo socdo, mar ay ka warraymaysay saygeeda fiicnaantiisa "guurku waa god madow oo aad gacanta u dirto. In abeeso ka qaniintana waa suura gal in dahab kaa soo raacana waa suura gal. anigu dahab ayaa iga soo raacay" ayay tiri.

Sida Sacdiya oo kale, ayaa aniguna godkii aan gacanta u dira…

Maktabadda garbahaarrey (Garbahaarrey library- مكتبة جربهاري)

Maktabbaddu waa maskaxda kaydiyaha qarsoon sida qofka uleeyahay maskax wax ku kaydsada ayaa makatabadduna ummad waliba ku kaydsataa aqoonteeda, afkaarteeda iyo dhammaan macluumaadka bulshada wax tarka u leh,waxaase u dheer in ay tahay muraayadda koobaad ee laga fiirsho bulshada, gaar haan markii larabo in la cabiro heerka aqooneed ee waddan-ka ama magaalada waxaa isha laga buuxsadaaa nidaaam-ka waxbarasheed iyo in ay leedahay goobo wax lagu akhrista sida Makatabadaha iyo matxafyada waa-weyn ee lagu kaydiya raad-raaca iyo dhaqanka dal-ka.
Tusaale ahaan sanadihii1960-1970 yadii waxaa tijaabo lagu sameeyay in laga yagleelo maktabado  dal-ka Ciraaq si loo qaado heerka waxbarasho iyo wax akhris ee dal-ka, natiijadi soo baxaday ayaa ahayd mid aad loogu riyaaqaay, iyadoo ay soo baxeen jiil wax badan fahmasan, oo kaalin weyn ka qaatay isbedlka aqooneed ee dal-ka. Dhanka kale dawaladah reer galbeedka ayaa aad oogu dadaalo in ay u sameeyaan goob waliba oo dad isugu yimaado goob yar oo wax lagu ak…

Qof Wax ma Baddalo ee Qalin iyo Qoraal ayaa wax Baddalo

Aadanuhu waa is baddal u joog. Wuxuu tartan kula jiraa isbadalka Rabbaniga ah ee ku dhacayo bii’ada uu ku noolyahay. Qowmiyaddi la socon waydo xawaaraha isbaddalku ku socdo waxaa ku dhaco dib u dhac ka reebo dunida kale.
Guud ahaan caalamka islaamka waxaa ku yimid dib u dhac xagga horumarka iyo hoggaanka dunida ah. Dalalka saboolka ah ee dalkeennu ka mid yahay ayaa ugu sii daran. Waxay u ilmaynayaa isbaddal siyaasadeed, mid bulsho, mid dhaqaale, mid aqooneed iyo mid hoggaan. Qof walba oo aad waydiiso waxa naga dhimman wuxuu si fudud kuu dhihi isbaddal ayaa loo baahan yahay.
Hasa ahaatee wax mushkilad noqotay in la fahmo cidda laga sugayo inay isbaddalka keenaan. Dadka intiisa badan waxay eegayaan madaxda iyo siyaasiyiinta oo ay ka sugayaan isbaddal dhinac walba ah. Laakiin qof wax ma baddali karaa iyada oo aysan bulshadu is baddalin? Bulshaduse yaa baddali karo yaase saamayn wax baddali karto yeelan karo?
Dabcan duunyo iyo dugaag isbaddal horumarineed laga sugi mahayo ee dad iyo sha…

Contact Form

Name

Email *

Message *