Skip to main content

Madasha Dhaqaalaha Adduunka (World Economic Forum)



Sanad walba bisha janaayo dhammaadkeeda waxaa magaalada Davos ee dalka Iswiisarland isugu tago wafti ballaaran oo ka wada hadlo dhaqaalaha adduunka iyo sida loo kobcin lahaa. Waftigaan ayaa ka kooban madax waddameed, madax shirkadeed iyo milkiilayaasha shirkadaha adduunka ugu waaweyn iyo waliba tujaar maalgashato meelo kala duwan.

Shirkaan wuxuu soo jiitaa indhaha hayadaha horumarinta iyo la dagaalanka gaajada ka shaqeeyo kuwaasoo soo saaro warbixinno ay ku iftiiminayaan caddaalad darrada maanshaysay dhaqaalaha adduunka iyo sida dadka saboolka ugu dulmanyahay dunida sii hodmaysa.

Hodantinnimada saafida ah ee adduunku aad ayay u kobacday. Ilaa sanadki 2000, hodantinnimada saafida ah (net wealth) waxay korortay qiyaasti $114 tiriiliyan waxayna gaartay guud ahaan $280 tiriiliyan.

Maraykanka ayaa dhaqay waddan walba waxayna gaartay hodantinnimadiisu $93 tiriiliyan. Midda Shiinaha ayaa korortay 300% muddadaan waxayna gaartay $29 tiriliyan taasoo ka dhigtay waddanka labaad ee adduunka ugu hodansan. Afrika oo shacab ahaan dheer Shiinaha 200 oo milyan oo qof ayaa hantideedu tahay $2.5 tirilyan kaliya.

Sawirka waxaa sii foolxumeeyay in 1%-ka ugu qanisan dunida ay hantidoodu la simantahay 99%-ka kale. Hantida guud ee adduunku waxay korortay in ka badan $9 tiriliyan inti u dhaxaysay 2016 iyo 2017. 82% xoolahaan waxay si toos oogu dhaceen 1%-ka dunida ugu qanisan. 50%-ka ugu saboolsan dunida wax u kordhay ma jiraan muddadaan.

Warbixin ay daabacday hayadda OXFAM waxaa lagu sheegay in shanti doolar ee dunida kusoo siyaaddayba ay afar qaateen kuwii markii horaba qaniga ahaa. Haddaba tani maxay ooga dhigan tahay dad kala duwan ee adduunka ku nool?

Xaqiiqdu waxay tahay, taajiriinta ayaa si waalan u faaiidayo. Bilyanneerrada adduunka oo 90% ay yihiin rag caddaan ah, ahna kuwa hadda ku shirsan Davos aad ayay ugu faraxsan yihiin xoolaha jeebabkooda ku aruurayo. Hadba inta uu dhaqaalaha dunida kordho ayuu kooda sii laba-laamayaa. Suuqa u xiran (monopoly) ee aysan cid kale kula tartami karin ayaa u sahlay inay si fudud u qaataan wixii xoolo dunindu abuurto. Asbuucaanna waxay u shirsan yihiin sidii arrintaas loo sii adkayn lahaa.

50%-ka dunida u saboolsan ayaan wax hanti-koror ah helin sanadkii tagay, inkastoo ay ahaayeen kuwa sida dhabta u xamaalay. Xamaali xoolo dhalin waayay. Dunida soo korayso, dadka shaqeeyo haddana faqrikoodu sii kordhayo ayaa aad u kobcay.

Waxaa kaaga sii daran, shaqaalaha dunida sadexaad xamaaliga waxaa u dheer, caddaab xagga shaqada ay kala kulmaan, sida haybsooc, lacag yaraan, in loo diido waxay shaqaysteen, cay iyo aflagaado ay kala kulmaan kuwa ay u shaqeeyaan iyo waliba gacanqaad mararka qaar jareexooyin u gaysto. Waxa ay soo saaraan xamaalatadaan waa xoolaha ku dhaco jeebka kuwa ku shirsan Davos.

In kastoo ay hoos u dhacday tirada guud ee dadka ku nool faqriga xaddhaafka ah ee dunida, haddana horumar badan la gaari mahayo inta xoolaha dunida si aan caddaalad ahayn dad yar joobkooda ugu dhacayso. Waxaa si xowli ah u ballaaranayo farqiga u dhaxeeyo qaniga iyo saboolka. Dhibkaasna waxaa asal u ah nidaamka aan caddaaladda ku dhisnayn ee lagu saleeyay dhaqaalaha dunida.

Waxa socdo foolxumadooda waxaa kaaga filan in kuwii ay ahayd in lala xisaabtamo xoolaha ay dulmiga ku sameeyeenna qaar masaakiinta looga qaado laga sugayo inay shirkooda ka soo saaraan ajandayaashi dhaqalaaha adduunku ku shaqayn lahaa sanadka soo socdo!

Ibrahim Aden Shire





Popular posts from this blog

Xasuustaydi Halyeey Maxamuud Xasan Cilmi

14ki Octobar waxaa dhacay musiibo nagu dhacdo tii ugu weynayd. Maahan kaliya tirada dadka ku dhintay badnaanteeda waxa qalbiga na gubay ee sidoo kale qiimaha iyo tayada dad ka naga dhintay sarraynteeda ayaa ah mid aan laga gam'i karin. Waxaan is iri ma xulkii ummaddeena ayaa meesha la isugu geeyay mise Soomaali oo dhan ayaan kala dhicin. Dareenkaygu wuxuu i siinayaa inay jawaabtu tahay midda danbe. 
waxaa naga baxay dad aan la kala fadili karin xagga tayada iyo xagga muhiimmada ay dalka iyo dadka u lahaayeen. Bal fiiri Maryan, ardayadii caafimaadka ee maalin ka hor qalin jabinteedi la laqmiyay, hooyo Caasho, ogoonlaydi banaanka bur shiishiilka ku gadaysay si ay caruurteeda tuugsi uga kaafiso, wiilkii iyo gabadhii uu dhalay aabaha naafada ah ee wax waxtar ah qabo labadaas ka haystay, afartii wiil ee walaalaha ahaa ee isku meesha lagu dubay. mid walba waxaa la dilay waqtigii loogu baahida badnaa. kaad eegtaba kan kale ka xanuun badan. Mid walbana wuxuu mudan yahay qormo gooni ah. H…

Toban Sano oo Xasillooni Nololeed ah: Toban Guuradii Guurkayga

Maanta oo kale Toban sano ka hor (23/02/2008) ayuu Sheekh Xasan Axmed Nuur qabbiltu yiri Laylo Aadan Maxamed isagoo aniga iga wakiil ah. Guntinta xirantay maalinkaas, waxay ahayd natiijo ka dhalatay sideed sano oo shukaansi iyo haasaawe jeceyl ah. Lix sano oo ka mid ah siddeeddaas sano,  waxaan ku kala noolayn dhul aad u kala durugsan,farriimaha jeceylkana haadka samada duuliyo haatufkaa siday. 
Maalintaas waxaa furmay bog cusub waxaana bilowday geedigii lagu ogaan lahaa dhadhanki mirihii siddeedda sano la kobcinayay. waxaa la guda galay markaan kala ogaan lahayn inaan sun iyo wabaanyo huursanaynay iyo inaan sabuul gallay iyo saan wacan waraabsanaynay.

Sacdiyo Xawaash ayaan ka guntay hadalkaan soo socdo, mar ay ka warraymaysay saygeeda fiicnaantiisa "guurku waa god madow oo aad gacanta u dirto. In abeeso ka qaniintana waa suura gal in dahab kaa soo raacana waa suura gal. anigu dahab ayaa iga soo raacay" ayay tiri.

Sida Sacdiya oo kale, ayaa aniguna godkii aan gacanta u dira…

Labo iyo Tobanki sano ee lagu Qalleeyay 12-ki ka horeeyay. Ku Wacyi Qaado Sooyaalkii warsame Shiidleey.

Warsame waa 24 jir. Waa qoraa afka soomaaliga wax ku qoro horayna u daabacay buug ku guulaystay abaal marin sare. Qur’aanka waa uu xafidsanyahay. Dhawaan ayuu qaatay shahaadada darajada kowaad ee jaamacada. Sidaas oo ay tahay magaalo waxa uu joogaa 12 sano kaliya. Ma run baa mise waa riyo mise waa sidaan jeclaan lahayn? Ma shahaadadi Cabdalla Shideeyaa mise cilmigii Cabdi-wali ee baadiniga ahaa (wadaadki Gaalkacyo)? Intaba midna mee waa dadaal rageed iyo doonitaan Eebe iyo tusmo u furan qof walba oo doono inuu guul ka gaaro hadafkiisa.
Inta aanan billaabin sheekada aan mar kale sheego in ujeedka qoraalkaan uusan ahayn ammaan iyo dhaliil toona balse ujeedku yahay cashar barasho, tusmayn iyo tusaalayn kuwa jecel inay naftooda horumariyaan, dhiirri galin kuwa uu gaariga dadaalku meel dhexe kula jabay, baraarujin kuwa aan arag awoodda Alle siiyay iyo fursadaha ay haystaan. Sidaa darteed ku aqri qalbi fayow oo diyaar u ah wacyi qaadasho iyo ku dayasho.
Imaamul Ghazali Eebe ha u raxmadee ayaa…

Contact Form

Name

Email *

Message *