Skip to main content

Xaaladda Soomaaliya: Maxaan ka baran karnaa Ligasigii Mao Zedong


Nolosha aadanuhu kuma safarto waddo toosan oo biime ah balse waa mid murugsan bilow iyo dhamaadba isku xiran yihiin. Sidaa aad adigu rabto kuma shaqayso, qorshayaal badan oo aad dajisay oo aysan kuu muuqan wax caqabad iyo qallooc ah oo badali kara ayaa fashil iyo filanwaa ku dhamaado. Marki qasaare ama hungow caynkaas ah kugu dhaco lama quuste qorshe kale iyo sixid wixii is daba maray ah ayaa la galaa. Sidaa awgeed noloshu nooci ay rabtaa ha ahatee waxay ku socotaa "tijaabo iyo qalad) trial and error".

Mansab walba oo aad hayso qalad wuu dhici. Marar badan adigoo leh wax hagaaji ayaad gali qalad kan ugu xun uguna wax yeealada badan. Madaxdii gashay qaladaadkii ugu wax yeelada badnaa aduunka waxaa ka mid ahaa madexweynihii hore shiinaha Maa Zedong.
Mao waxa uu ahaa aasaasihii jamhuuriyadda Shiinaha 1949. Wuxuu xukunka qabtay waqti shiinuhu dhibaatooyin badan oo is biirsaday ay haysteen. Guumaysi gudaha ah oo kuwa hantiilayaasha ah ay ku hayeen kuwa cayrta, guumaysi dibada ah oo kaga imaanayay quwadihii reer yurub iyo Japan, gaajo, abaaro iyo cuduro aan kala go lahayn ayuu dhaxeeyay dalka Shiinihu.

Sidaan ugu riyaaqnay doorashadii Farmaajo si la mid ah ayaa loogu farxay imaanshihii Mao. Wuxuu isla markiiba qaaday tallaabooyin uu ku doonayay inuu wax ku saxo laakiin musiibooyin horseeday. Tii ugu horaysay ee uu qaaday waxay ahayd inuu shaqo ka qabto hantiilayaashii masaakiinta adoonsan jiray. Maal-qabeenadaan oo ahaa tiro ahaan kuwa yar marki loo eego shacabka guud ayaa dhulka oo dhan lahaa, shacabka intiisa kalana wuxuu ahaa mid iyaga u shaqeeyo oo ay beeraha ku fashaan.

Sidaa darteed wuxuu bilaabay inuu ceebeeyo ka dibna laayo maal-qabeenadi dhulka lahaa. Qiyaaska ugu yar ayaa sheegayo in la dilay 4,500,000 (afar milyan iyo shan boqol oo kun) oo ah kuwii ugu jeebka waynaa Shiinaha. Mao oo isku dayay inuu yareeyo tirada dadka amarkiisa lagu laayay wuxuu yiri waxaa la dilay 800,000 (sided boqol oo kun) oo kaliya.

Sideed sano ka dib Mao wuxuu hadana qaaday tallaabo kale oo uu is lahaa dalka ayay horumar gaarsiin doontaa, taasoo uu u bixiyay “Tallabadi horay loo qaaday”. Tallaabadaan ayaa ahayd mid uu ku doonayay in dib u habayn ku sameeyo dhaqaalaha dalka si isku filnaasho ay u gaaraan dadkiisu.
Laakiin natiijadi arintaas waxay noqotay inay dhintaan malaayiin kale oo shiinays ah. Intii u dhaxaysay 1958-1962 oo ahayd waqtigii qorshahaas meelmarintiisu socotay waxaa gaajo u dhimatay tiro u dhaxayso 20-43 milyan oo qof, labo milyan iyo bar kale waa la dilay halka ilaa sadex milyan oo kalana ay iyagu is dileen. Isku dar tiro ugu yaraan konton milyan oo qof ah ayuu sabab u noqday qorshihii Mao ku doonayay inuu dalka ku hormariyo.

Intaas kuma uusan joogine afar sano ka dib ayuu hadana la yimid qorshe kale oo uu ku doonayay inuu dad dhaqankooda ku saxo kaasoo la magac baxay “Kacaankii Dhaqanka”. Kacaankaan oo socday muddo toban sano ah wuxuu galaaftay nolosha dad ka badan toban milyan oo qof.
Mao muddo sided iyo toban sano gudahood ah wuxuu ku dilay dad gaarayo lixdan iyo shan milyan oo qof. Mar lagu yiri war dadki dhamaaye sideed wax ku waddaa waxa uu ku jawaabay “Kacaanku daamaashaad maahan” oo ula jeeday kacaan is badal doon ah haduu yimaado tallaabooyin aan haboonayn ayaa la qaadi si loo gaaro meesha loo socdo.
Qaladaadkaas tirada badan iyo dhiiga daaday ka dib, Shiine wuxuu cakta saaray tubti horumarka maantana waxa uu noqday dalka ugu dhaqaalaha badan aduunka, ugu horumarsan xagga dhisamaha si xawli ahna ku socdo xagga horukaca. Mao isagu waxaa loo aqoonsaday aabihii qaranka laakiin qaladadkiisi lama ilaawin ee waa la diiwaan galiyay.

Tusaalooyinka aan soo qaatay oogama jeedo inaan ugu cudur daaro qaladaad ay galeen madaxda dalka, gaar ahaan midda hadda lagu haysto Farmaajo. Sidii ay ku dhacdayba arinta muwaadin Qalbi waa mid na wada gubayso oo aan sinnaba loogu cudur daari Karin. Waa arrin aysan ahayn in laga aamuso ilaa ciddii ka danbaysay la ogaado tallaabo ku habboona laga qaado.

Laakiin dalku Farmaajo maahan iyo maamulkiisa. Barri ayay tagi sidii kuwii ka horeeyayba u tageen. Dalkeenu hadda wuxuu ku jiraa marxalad adag oo la mid ah middii uu ku jiray Shiinihu waqtigii Mao yimid.
Inta lagu jiro xaalaadaan waxaa dhici qaladaad badan oo fool xun, dhiig shacab ayaa daadan sida kuwii Maykaareebay, Jilib iyo Bariire. Muwaadiniin ayaa lagu xad-gudbi sida Qalbi iyo kuwa Maraykanku ku jir dilo xabsiyada dhulka hoostiisa ku yaal, bad iyo barriba qalad aan la filayn ayaa ka imaan, madaxdii imaataba qalad aan la qaadan Karin ayay gali.
Intaas oo dhib ah iyo kuwa kale oo badan ayaa dhici iyadoo la doonayo in wax la hagaajiyo. Laakiin ugu danbaynta waxaa la gaari guul nagu nasto iyo nabad nagu seexdo.
Sidaa darteed waxaa lagama maarmaan ah inaan Samir dugsano, dulqaad yeelano niyadana wanaajino innagoon kaa aamusayn wixii dhaco oo qalad ah. Cabashadu waa muhiim waana furan tahay laakiin quusta iyo niyad jabka ayaa meesha ku jirin, niyadana waa inaanan ka saarin in guusha aan lagu gaarin “damaashaad”.


Popular posts from this blog

Xasuustaydi Halyeey Maxamuud Xasan Cilmi

14ki Octobar waxaa dhacay musiibo nagu dhacdo tii ugu weynayd. Maahan kaliya tirada dadka ku dhintay badnaanteeda waxa qalbiga na gubay ee sidoo kale qiimaha iyo tayada dad ka naga dhintay sarraynteeda ayaa ah mid aan laga gam'i karin. Waxaan is iri ma xulkii ummaddeena ayaa meesha la isugu geeyay mise Soomaali oo dhan ayaan kala dhicin. Dareenkaygu wuxuu i siinayaa inay jawaabtu tahay midda danbe. 
waxaa naga baxay dad aan la kala fadili karin xagga tayada iyo xagga muhiimmada ay dalka iyo dadka u lahaayeen. Bal fiiri Maryan, ardayadii caafimaadka ee maalin ka hor qalin jabinteedi la laqmiyay, hooyo Caasho, ogoonlaydi banaanka bur shiishiilka ku gadaysay si ay caruurteeda tuugsi uga kaafiso, wiilkii iyo gabadhii uu dhalay aabaha naafada ah ee wax waxtar ah qabo labadaas ka haystay, afartii wiil ee walaalaha ahaa ee isku meesha lagu dubay. mid walba waxaa la dilay waqtigii loogu baahida badnaa. kaad eegtaba kan kale ka xanuun badan. Mid walbana wuxuu mudan yahay qormo gooni ah. H…

Toban Sano oo Xasillooni Nololeed ah: Toban Guuradii Guurkayga

Maanta oo kale Toban sano ka hor (23/02/2008) ayuu Sheekh Xasan Axmed Nuur qabbiltu yiri Laylo Aadan Maxamed isagoo aniga iga wakiil ah. Guntinta xirantay maalinkaas, waxay ahayd natiijo ka dhalatay sideed sano oo shukaansi iyo haasaawe jeceyl ah. Lix sano oo ka mid ah siddeeddaas sano,  waxaan ku kala noolayn dhul aad u kala durugsan,farriimaha jeceylkana haadka samada duuliyo haatufkaa siday. 
Maalintaas waxaa furmay bog cusub waxaana bilowday geedigii lagu ogaan lahaa dhadhanki mirihii siddeedda sano la kobcinayay. waxaa la guda galay markaan kala ogaan lahayn inaan sun iyo wabaanyo huursanaynay iyo inaan sabuul gallay iyo saan wacan waraabsanaynay.

Sacdiyo Xawaash ayaan ka guntay hadalkaan soo socdo, mar ay ka warraymaysay saygeeda fiicnaantiisa "guurku waa god madow oo aad gacanta u dirto. In abeeso ka qaniintana waa suura gal in dahab kaa soo raacana waa suura gal. anigu dahab ayaa iga soo raacay" ayay tiri.

Sida Sacdiya oo kale, ayaa aniguna godkii aan gacanta u dira…

Labo iyo Tobanki sano ee lagu Qalleeyay 12-ki ka horeeyay. Ku Wacyi Qaado Sooyaalkii warsame Shiidleey.

Warsame waa 24 jir. Waa qoraa afka soomaaliga wax ku qoro horayna u daabacay buug ku guulaystay abaal marin sare. Qur’aanka waa uu xafidsanyahay. Dhawaan ayuu qaatay shahaadada darajada kowaad ee jaamacada. Sidaas oo ay tahay magaalo waxa uu joogaa 12 sano kaliya. Ma run baa mise waa riyo mise waa sidaan jeclaan lahayn? Ma shahaadadi Cabdalla Shideeyaa mise cilmigii Cabdi-wali ee baadiniga ahaa (wadaadki Gaalkacyo)? Intaba midna mee waa dadaal rageed iyo doonitaan Eebe iyo tusmo u furan qof walba oo doono inuu guul ka gaaro hadafkiisa.
Inta aanan billaabin sheekada aan mar kale sheego in ujeedka qoraalkaan uusan ahayn ammaan iyo dhaliil toona balse ujeedku yahay cashar barasho, tusmayn iyo tusaalayn kuwa jecel inay naftooda horumariyaan, dhiirri galin kuwa uu gaariga dadaalku meel dhexe kula jabay, baraarujin kuwa aan arag awoodda Alle siiyay iyo fursadaha ay haystaan. Sidaa darteed ku aqri qalbi fayow oo diyaar u ah wacyi qaadasho iyo ku dayasho.
Imaamul Ghazali Eebe ha u raxmadee ayaa…

Contact Form

Name

Email *

Message *