Skip to main content

Erayadii Hurdada ii diiday



Waa xagaagi 2003di. Waddanka waxaan joogaa dhowr bilood kaliya. Waxaan aadaa meel lagu maaweeliyo dhalinta ka saaqidday iskoollada shaqana aan doonan. Dadka dhigo iyo kuwa maalgaliyo barnaamijka waxay ku andacoodaan in dhalintaan maankooda iyo muraalkooda la dhisayo si ay shaqo u raadsadaan dadkana ula mid noqdaa. Laakiin aniga iyo inta ila mid ah waxaan u tagnaa lacag yar oo soddon gini ah taasoo asbuuci la isa siiyo iyo kaar baska lagu raaco oo isna asbuucle ah.

Dhammaan dhalinta aan meesha ku bartay oo midkoodna uusan labaantanki gaarin waa wada muslimiin Soomaali badanna ku jirto. Waxaa ka mid ah wiil asal ahaan Pakistaan kasoo jeeda laakiin ku dhashay Ingriiska. Wuxuu jiraa 17 sano oo kaliya. Ma tukado wax astaan diimeed ahna kama muuqato. Runti da’da uu jiro ayaaba ah tii dhalintu diinta ku dhaqankeeda ka weecan jireen. Laakiin isaga waxaa usii dheer howlo kale.

Mar walba waxaa dhagaha ugu jiro sameecado uu muusitigo ka dhagaysto kuna jaaso. Waqtiga biririfta, isaga gooni ayuu u istaagaa, raadiyaha yare e jeebka ugu jiro ayuu daartaa cayaartiisa ayuuna bilowdaa. Waxaan u kuur galay waxa sidaan u jecleesiiyay muusigga. Wuxuu ii sheegay inuu rabo inuu shaqo ka dhigto qoob-kacayaarka. Wuxuu igu yiri waxaan rabaa inaan Maykal Jaksan cayaarta kaga badiyo masracyada adduunkana aan maalin kasoo muuqdo.

Qalbigaa i xanuunay. Waan naxay waxaana u walwalay aakhirada wiilka. Waxaan is waydiiyay waalid wax u sheego ma lahan miyaa, wadaad wacdiya ma arag miyaa, jidka uu ku socdo xumaantiisa ma arko miyaa?

Marka aan sidaas isaga ooga naxayo anigu waxba isaga ma dhaamo marki laga reebo inaan tukado inkastoo mararka qaar ay iga tagto. Muusigga intuu ka dhagaysto in ku dhow ayaan ka dhagaystaa waxaase ii dheer inaan aqaan inay xumaan tahay. Kama reebin kamana wacdin wixii aan kula yaabay balse waan u camiray anoo hoos iska leh kani wuu tagay.

Maalin ayaan bas soo wada raacnay. Sidiisi ayuu xargihi dhagaha gashaday muusiggisina daartay. Aniga oo garab fadhiyay ayaa xargihi middod dhagta surtay si aan ula dhagaysto muusigga. Inkastoo aan heesaha aad u dhagayso haddana Soomaali iyo Hindiga ayaan dhagaystaa sidaas awgeed Maraykanka waxba iigama bilowno. Sidii nin la socdo muusigga ayaan madaxa gundhiyay oo isla ruxay sida wiilkaba.

Waxaan soo gaarnay xaafadda Small Heath oo ah meesha aan ku soconnay. Wax yar istaanki aan baska ooga dagi lahayn, waxaa ku yaal masaajid weyn oo qurux badan inay dariiqada Qaadiriyada leedahayna aan filayo maadaama calanki cagaarnaa ee ay Qaadiriyadu ka hor babbado. Waligey ma galin wax lagu dhigo iyo wax lagu bartana war kama hayn. Innagoo ku jirno jawi mashquul una muuqda mid dhaguhu iyo qalbigu ku raaxaysanayaan muustiggada ayuu hal mar isagoo ii sheegin damiyay raadiyihii xariggiina dhagta ka saaray mar aan ku beegannahay masaajidka hortiisa.

Xaggiisa ayaan soo jalleecay waxaana waydiiyay waxa dhacay. Iima uusan jawaabin isla markiba anna waan ka aamusay. Waxyar ka dib ayuu ila hadlay oo igu yiri ma taqaan meesha aan maraynay? Waxaan iri maya. Wuxuu yiri Waxaan hormaraynay madaraso Qur’aanka lagu xafido, ma doonayn anigoo muusik dhagaysanayo inaan hormaro meel kalaamka Eebbe lagu xafido. Ma ogtahay inuusan qof walba Qur’aanka xafidin ayuu ku daray hadalkiisi. Anoo yaabban wuxuu ooga jeedo ayaa iri yaa xafido? Wuxuu igu in yar oo Eebbe doortay ayaa Qur’aanka xafiddo ee qof walba Qur’aanka ma qaybo.

Hadalkiisi tummaati ayuu igu noqday iyo eebaa igu dhacday oo qalbiga labo iga dhigtay. Waan naxay oo dhididay oo hadli kari waayay. waan qajilay oo waxaan mooday inay dadku ogyihiin xaaladayda. Waxaa igu labo-dhacay hadalki wiilka oo qalbigayga gilgilay. Qur’aanka waxaan xafiday oo dusha ka qaybay anigoo 13 sano jiro. 14 iyo 15 jirkaygi taraawiix iyo tahajud tujintooda waan ka qayb qaatay.

Laakiin in dhowayd Qur’aan waan is daynay. Kitaab aan kala furo sanad ka hor ayaa iigu danbaysay. Marki laga reebo bisha Ramadaan. Ma xasuusto bil aan soon ahayn oo aan Qur’aanka wada akhriyo. Maalinta uu wiilka sidaas igu leeyahay xataa kitaab Qur’aan ah iima yaallo meesha aan dagganahay. Haddii la imtixaami lahaa, u malayn mahayo inaan Juz Cammo ku baasi lahaa! Wax kale iska daaye xurmada uu wiilka u hayo Qur’aanka iyo diinta uma hayo. Wuxuu ka xishooday inuu hormaro madaraso taxfiid isagoo ku jiro danbi waliba isagoo bas saaran oo daqiiqad ku dhaafayo. Aniguse anoo xambaarsan ayaan sidaan doona u dhaqmaa, waxaan rabo halleeyaa,cabsi la’aanna seexdaa.

Inkastoo aanan isla markiiba ku dhaqaaqin toobad, erayadi wiilka waa iga hari waayeen. Waxay noqdeen kuwa i horyimaada marki aan seexo maago. Adoo Alle kuu doortay inaad Qur’aankisa xambaarto miyaad iska diiday ayaan naftayda kula dooda mar walba oo aan isla kali noqonno. Muddo ka dib ilaahay waa i hadeeyay, xaalladi hore mid ka fiican ayuuna iigu baddalay xagga Qur’aan akhriska iyo hayntiisa laakiin waxa Alle aktiisa ii yaal uma ogaan lihi.

Hadalka wiilka ee ahaa dad gooni ah ayuu Eebbe u doortay xambaaridda Qur'aanka sugnaanteeda ma aqaan, laakiin waxaan hubaa inuusan qof walba Qur'aanka xafidin. Kumannaan dadaal u gashay inay bartaan ayaa tahli waayay, Kuwo iyagooy u sahlantahay ayaa culays laga saaray. Kuwa inta barteen ayaa ka tageen oo aysan dib u jalleecin. Qof Qur'aan xambaaray oo ku camal falay in loo dhigo ma jirto.

Waxaan yaraystay wiilkaas muslimka ah anoo eegay hab dhaqankiisa balse aan fiirin tayda isagoo iga qalbi fiican. Waxaan hubaa maalintaas aniga iyo isaga isagaa qalbi nool uu ku jiray. Erayadaa uu ogaal la’aanta ii yiri waxay noqdeen kuwa saamayn weyn ku yeeshay naftayda xasuustaydana ka go’i waayay. Waxaa laga yaabaa inuu Eebbe ugu naxariisto kuna hanuuniyo. Waxaa ku caddanayo macanaha ku jiro markuu Eebbe leeyaahy qofna yuusan qof kale xaqirin inuu ka fiican yahay ayaa laga yaabaaye.

Ha yaraynsan ruuxa muslimka ah, wax walba oo uu ku jiro inuu kaa fiican yahay ayaa laga yaabaa. Ha yaraysan kalmadda wanaagga ah laga yaabo inay si weyn u saamayso ruuxa kala joogo. Sida uu noo sheegay Suubbanuhu SCW hadal aad iska tiri ayaa jannada ku galiyo ama naar kugu tuuro. Afkaada u badi mid wanaagsan si adoon ku talagalin uu janno kuugu kaxeeyo.

Ugu danbayn waxaa laga yaabaa inaad ila mid tahay oo sideeydi oo kale Qur’aanki aad yaraanti ku baratay iska xoortay. Haddii aadan adiga ila mid ahayan kuwa ila ila mid ah oo saaxiibadaa ah inay jiraan ayaa laga yaabaa ee gaarsii farriinta.

Ka faaidayso bishaan barakaysan kitaabkiina boorka ka jaf. Nafta qasab una jihee xagga badbaadada. Ku mashqull naftaada Ceebaheedana baro inti aad kuwa dadka ku daali lahayd adoon iyaga dhaamin ama ka liito.

Farrintaan dadka la wadaag laga yaabo inuu Eebbe qof ku hanuuniyee

Ibrahim Aden Shire
ishire86@gmail.com
kala soco: https://ibrahim-shire.blogspot.co.uk/

Comments

Popular posts from this blog

Qof Wax ma Baddalo ee Qalin iyo Qoraal ayaa wax Baddalo

Aadanuhu waa is baddal u joog. Wuxuu tartan kula jiraa isbadalka Rabbaniga ah ee ku dhacayo bii’ada uu ku noolyahay. Qowmiyaddi la socon waydo xawaaraha isbaddalku ku socdo waxaa ku dhaco dib u dhac ka reebo dunida kale.
Guud ahaan caalamka islaamka waxaa ku yimid dib u dhac xagga horumarka iyo hoggaanka dunida ah. Dalalka saboolka ah ee dalkeennu ka mid yahay ayaa ugu sii daran. Waxay u ilmaynayaa isbaddal siyaasadeed, mid bulsho, mid dhaqaale, mid aqooneed iyo mid hoggaan. Qof walba oo aad waydiiso waxa naga dhimman wuxuu si fudud kuu dhihi isbaddal ayaa loo baahan yahay.
Hasa ahaatee wax mushkilad noqotay in la fahmo cidda laga sugayo inay isbaddalka keenaan. Dadka intiisa badan waxay eegayaan madaxda iyo siyaasiyiinta oo ay ka sugayaan isbaddal dhinac walba ah. Laakiin qof wax ma baddali karaa iyada oo aysan bulshadu is baddalin? Bulshaduse yaa baddali karo yaase saamayn wax baddali karto yeelan karo?
Dabcan duunyo iyo dugaag isbaddal horumarineed laga sugi mahayo ee dad iyo sha…

Kumuu ahaa Ibnu Dhufayl?

Sanadki hore dhammaadkkisi ayaa qormo lagu daabacay bolooggaan waxaa lagu magac-dhabay Ibnu Dhufayl. Ma uusan ahayn ruux aan horay u maqlay. Waxaan jeclaystay inaan wax badan ka ogaado. Akhris badan ka dib waxaan ogaaday inuu ahaa sheekh meelo badan in looga daydo mudan, gaar ahaan jeceylka uu aqoonta u qabay iyo dadaalki uu galiyay raadinteeda. Sidaa darteed waxaan jeclaystay inaan la wadaago dhalinta Soomaaliyeed ee marki ay hal maaddo bartaan isu maleeyo inay waxba u harin si ay u ballaariyeen raadinta cilmiga siduu uu Ibnu Dhufayl-ba u kulmiyay culuum badan oo kala duwan.

Ibnu Dhufeyl waa Faylasuuf saynis yahan iyo dhaqtar muslim Carab ah. Waa mid kamid ah maanshiilayaasha Carbeed Ee magacoodu uu sida aadka ah u baahay. Wuxuu dhaxal ahaan u reebey buugaag badan oo uu ka qoray falsafada, suugaanta Carbeed, xisaabta, meeryaasha iyo caafimaadka. Magaciisu Waa Abuu Bakar, aabihii waxaa la oran jiray Cabdi Malik Maxamad. Qabiil ahaan wuxuu kasoo Jeedaa qabiilka carbeed Ee Qeys Bin Cayla…

Hadalka cadowga ha u qaban madaxdaada iyo dadkaada

Lagdanka iyo isu-xoog-sheegashada u dhaxeeyo aadanaha waa mid waliggiis jiray. Had iyo jeer damac qolo ka galo xaq dad kale leeyahay ayaa keeno xurguf mararka qaar ku dhammaado dhimasho. Ilma aadan oo dhowr ah hal abbo iyo hal hooyo kaliya leh adduunka intaan la ekna kaligood ku nool ayuu damacu bilowday.
Waxaa la sheegaa in markii u Qabiil Habaail ku dilay xaq uusan lahayn ay dunida ku noolaayeen lix qof kaliya oo labo ahaayeen kuwa is dilay. Damaca iyo Hunguri wayninka ku dhisan waxaad haysato kuma deeqaan ama kan kale wuxuu haysto ayaa kaada ka wanaagsan waa mid maalintaas bilowday ilaa qiyaamahana jiri doono.
Waxaa kala duwan farsamada iyo habka loo maro hadba waqtiga la joogo iyo dadka nool. Sidoo kale ilbaxnimada dadka lagu socdo ayaa go'aamiso luuqada la isticmaalayo iyo wajiga la tusayo dunida kale. Laakiin guumayste waqti walba oo uu joogo farsamadiisu saddex shay kama baxaan. Mid ku saabsan dhulka la rabo in la qabsado, mid ku saabsan dadka loo socdo in la qabsado iyo m…

Contact Form

Name

Email *

Message *