Skip to main content

Safarka Gobollada waa Tijaabadi Kowaad ee Rabitaanka Farmaajo Loo Hayo


Madaxweyne walba wuxuu xilka la wareegaa isagoo aad loo jecel yahay. Ayaamaha malabku waxay ku dhamaadaan si dhaqso ah, bilo gudahoodna waxaa bilowdo niyad jab ka dhasho fulin la’aanta ballammadi la qaado marka doorashada lagu jiray kuwaas oo aan xaqiiq ku dhisnayn.

Waddamada Galbeedku, waxaa la gala doorashooyinka dowladaha hoose, labo sano gudahood, halkaas ayaana laga ogaadaa in laga soo booday xisbiga talada hayo iyo in kale oo haddii wali la rabo xisbiga talada hayo ayaa ku guulaysto kuraasta ugu badan dowladaha hoose.

Si la mid ah madaxda adduunka, ayaa madexweyne Farmaajo rabitaan, uu hagayo rajada laga qabay fulinta ballan-qaadyadiisi, lagu qaabilay. Hasa ahaatee, muddo gaaban gudaheed waxaa si tax ah u dhacay dhacdooyin jareexeeyay madaxweynaha. Dhiibistii Qalbi-dhagax, qarixii 14ka Oktoobar, khilaafki maamul goboleeyada iyo weerarki guriga Cabdiraxman Cabdishakuur ayaa dadka ku dhaliyay su’aalo badan.

Wariyayaal caan ah sida Jamaal Cusmaan iyo aqoonyahanno iyo diblomaasyiin heer sare ah sida Abuukar Armaan ayaa tilmaamay in arrimahaan kalsoonidi shacabka dhulka la galeen Farmaajana uu gaaray meel uusan kasoo noqon karin.

Maadaama innagu aynu lahayn doorashooyin hoose iyo xisbi talada hayo toona way adag tahay inaan ogaanno in madaexweynaha wali la rabo iyo inkale. Meelaha kaliya ee laga qiyaas qaato ayaa ahayd baraha bulshada iyaguna runnimadooda ayaan shaki badan ku jiraa.

Hasa ahaatee, safarki uu dhawaan ku tagay deegaannada Puntland waxay ahayd fursad aan ku ogaan karno waxa dadku ka aaminsan yahay hoggaaminta Farmaajo iyo halka ay gaarsiisantahay taageerada loo hayo.

Qaabki loo soo dhaweeyay, tirada dadka isu soo baxay, halku-dhigyada la isticmaalayay iyo shucuurta shacabka shaahadaha ka daawanayay ayaa ahayd mid si cad looga fahmi karay in calanki Farmaajo uusan dhicin. Farriimo dhowr ayaa muuqaalka guud kasoo baxay kuwaas loo diray kooxaha dowladda ku kacsan iyo madaxda maamul goboleedyada.

Kow, dadku waxay muujiyeen in Farmaajo u aqoonsanyihiin ruuxa waddanka ugu sarreeyo isagana uu xambaarsan yahay sharafta Soomaaliya. Waa sababta calanka soomaaliya looga sara mariyay midka Puntland, dharki gabdhaha loo xirayna xijaabka looga dhigay calanka Soomaaliya goonnadina midka Puntland.

Shacabka ayaa halkaas ku caddeeyay in dowladda dhexe ay aaminsanyihiin kuna aamineen sharafkooda iyo maslaxadoodsa. Taas ayaa meesha ka saartay, erayadi ay maamulladu ku doodayeen ee ahaa dowladdu danaha meelaha aan ka talinno annagaa ka og iyo 90% dalka innaaga xukunno.

Labo, waxaa farriin culus loo diray qolyaha ku doodayo isbadal lagu sameeyo madaxda dalka ugu sarrayso ayaa loo baahanyahay. Kooxdaan ayaa shacabka ku beer-laxawsanaysay, dowladda shacabkeedi cadowga u dhiibtay inay sii joogto maahan. Shacabka ayaa ku jawaabay, inkastoo khalad badan uu jiro haddana wali waxaan u aragnaa Farmaajo samata bixiyaha Soomaaliya.

In Farmaajo looga kalsoonaado kuwa kasoo horjeedo waxaa aad u xoojiyay mucaaradka oo ay horboodayaan shaqsiyaad cambaar leh. Sidoo kale, hebel ha la tuuro mooyee, wali lagama hayo mucaaradka qorshahaan oo ka fiican kan hadda yaallo ayaan dalka u hagaynaa. Sidaa darteed shacabku waxay yiraahdeen “wax la hubo waxaan la ogayn ku doorsan mayno”.

Ugu danbayn, shacabku wuxuu mandhayd siiyay madaxweynaha kaas oo ay ugu sheegeen inay wali la dhacsan yihiin kalsoonina ku qabaan. Kalsoonidaan ay shacabku muujiyeen ayaa ahayd mid ay dowladdu aad ugu baahnayd waayo waxay ku jirtay xaalad adag dacaayad maal badan lagu bixiyayna waa lagu waday.

Hadda waxay heleen taageero ay sanad kale ku shaqayn karaan, inay dayacaan fursaddaan labaad iyo inkale, waxaa la ogaan doonaa bilaha soo socdo, waxaana is leeyahay khaladaadki hore cashar kama aannan baran way adag tahay in mar kale laga yeelo mudane Farmaajo iyo dowladdiisa.

Ibrahim Aden Shire

Ishire86@gmail.com

Popular posts from this blog

Toban Sano oo Xasillooni Nololeed ah: Toban Guuradii Guurkayga

Maanta oo kale Toban sano ka hor (23/02/2008) ayuu Sheekh Xasan Axmed Nuur qabbiltu yiri Laylo Aadan Maxamed isagoo aniga iga wakiil ah. Guntinta xirantay maalinkaas, waxay ahayd natiijo ka dhalatay sideed sano oo shukaansi iyo haasaawe jeceyl ah. Lix sano oo ka mid ah siddeeddaas sano,  waxaan ku kala noolayn dhul aad u kala durugsan,farriimaha jeceylkana haadka samada duuliyo haatufkaa siday. 
Maalintaas waxaa furmay bog cusub waxaana bilowday geedigii lagu ogaan lahaa dhadhanki mirihii siddeedda sano la kobcinayay. waxaa la guda galay markaan kala ogaan lahayn inaan sun iyo wabaanyo huursanaynay iyo inaan sabuul gallay iyo saan wacan waraabsanaynay.

Sacdiyo Xawaash ayaan ka guntay hadalkaan soo socdo, mar ay ka warraymaysay saygeeda fiicnaantiisa "guurku waa god madow oo aad gacanta u dirto. In abeeso ka qaniintana waa suura gal in dahab kaa soo raacana waa suura gal. anigu dahab ayaa iga soo raacay" ayay tiri.

Sida Sacdiya oo kale, ayaa aniguna godkii aan gacanta u dira…

Maktabadda garbahaarrey (Garbahaarrey library- مكتبة جربهاري)

Maktabbaddu waa maskaxda kaydiyaha qarsoon sida qofka uleeyahay maskax wax ku kaydsada ayaa makatabadduna ummad waliba ku kaydsataa aqoonteeda, afkaarteeda iyo dhammaan macluumaadka bulshada wax tarka u leh,waxaase u dheer in ay tahay muraayadda koobaad ee laga fiirsho bulshada, gaar haan markii larabo in la cabiro heerka aqooneed ee waddan-ka ama magaalada waxaa isha laga buuxsadaaa nidaaam-ka waxbarasheed iyo in ay leedahay goobo wax lagu akhrista sida Makatabadaha iyo matxafyada waa-weyn ee lagu kaydiya raad-raaca iyo dhaqanka dal-ka.
Tusaale ahaan sanadihii1960-1970 yadii waxaa tijaabo lagu sameeyay in laga yagleelo maktabado  dal-ka Ciraaq si loo qaado heerka waxbarasho iyo wax akhris ee dal-ka, natiijadi soo baxaday ayaa ahayd mid aad loogu riyaaqaay, iyadoo ay soo baxeen jiil wax badan fahmasan, oo kaalin weyn ka qaatay isbedlka aqooneed ee dal-ka. Dhanka kale dawaladah reer galbeedka ayaa aad oogu dadaalo in ay u sameeyaan goob waliba oo dad isugu yimaado goob yar oo wax lagu ak…

Qof Wax ma Baddalo ee Qalin iyo Qoraal ayaa wax Baddalo

Aadanuhu waa is baddal u joog. Wuxuu tartan kula jiraa isbadalka Rabbaniga ah ee ku dhacayo bii’ada uu ku noolyahay. Qowmiyaddi la socon waydo xawaaraha isbaddalku ku socdo waxaa ku dhaco dib u dhac ka reebo dunida kale.
Guud ahaan caalamka islaamka waxaa ku yimid dib u dhac xagga horumarka iyo hoggaanka dunida ah. Dalalka saboolka ah ee dalkeennu ka mid yahay ayaa ugu sii daran. Waxay u ilmaynayaa isbaddal siyaasadeed, mid bulsho, mid dhaqaale, mid aqooneed iyo mid hoggaan. Qof walba oo aad waydiiso waxa naga dhimman wuxuu si fudud kuu dhihi isbaddal ayaa loo baahan yahay.
Hasa ahaatee wax mushkilad noqotay in la fahmo cidda laga sugayo inay isbaddalka keenaan. Dadka intiisa badan waxay eegayaan madaxda iyo siyaasiyiinta oo ay ka sugayaan isbaddal dhinac walba ah. Laakiin qof wax ma baddali karaa iyada oo aysan bulshadu is baddalin? Bulshaduse yaa baddali karo yaase saamayn wax baddali karto yeelan karo?
Dabcan duunyo iyo dugaag isbaddal horumarineed laga sugi mahayo ee dad iyo sha…

Contact Form

Name

Email *

Message *