Skip to main content

Jubaland: Candhalaa Curatay


waxaan marka hore caddaynayaa inaanan siyaasi ahayn, arrimaha siyaasadda ee socdo dhulkeennana aanan aad u danayn. Waxa iga quseeyo, halkaanna aan ooga hadli doono waa wixii la xariiro horumarka oo ah mid aan daneeyo xiiso badanna aan u qabo la socodkiisa.

Waxaa maalintii shalay ahayd la daah-furay xarunta khilaafaadka ee dagmada Garabahaareey. Xaruntaan ayaa noqonayso madal ay fadhiistaan odayaasha matalo qabaaillada dago dagmada Garbahaareey. Shaqada odayaasha ayaa ah inay xalliyaan wixii khilaaf ah ee ka dhex dhaco dadka ay mataalaan si looga maarmo maxkamad. 

Xarunta oo hadda lagu billaabay guri kiro ah ayaa waxaa maal-galin doono maamulka Jubalad. Maamulka oo gacan ka helayo hayado caalami ah ayaa wado inuu dagmo walba ka sameeyo xarun noocaan ah oo la shaqayso waaxda caddaaladda. Waxaa la filayaa in sanadkaan gudahiisa la dhisi doono xarun ay madashu leedahay odayaashuna ay qaadan doonaan mushaar joogta ah. 

Hadda, sidaan xogta ku helayo, waxaa la siin doonaa shaah iyo gunno yar marki ay ku jiraan xalin khilaaf. Inkastoo laga yaabo shaaha ku xiran qabashada shaqo inuu kordhiyo khilaafaadka jiro, maadaama ay suuragal tahay inay iyaguba abuuraan khilaaf si ay u xaliyaan ama mid jiray ay daba dheereeyaan, haddana waa bilow fiican. 

Xarunta Xalinta Khilaafaadka, waxaa garab socday dhisidda maxkamadaha iyo yagleelidda waaxda caddaaladda oo aan horay gobalka ooga jirin. Wasiirka caddaaladda Jubaland Aadan Aw-xirsi oo ayaantaan suknaa Garbahaareey ayaa howshaas si wacan u dhaqaajiyay. Waxaa la shaqo galiyay shan qof oo kusoo baxday imtixaanaadki la qaaday.

Tallaabooyinkaan ayaa ah kuwo muhiim ah saamayn wanaagsanna ku yeelan doona gobalka. Waxay shaqo u abuurtay dhalin yaro aqoonyahanno ah. shaqaalaynta dhalinyada ayaa horseedi doonto inay dhalinti gobalka shaqo la'aanta ooga haajirtay dib ugu soo noqdaan, kuwa hadda joogana ay rajeeyaan inay shaqo heli doonaan.

Sidoo kale, waxay shaqo u abuurtay odayaashi dhaqanki ee camal la'aantu indho tirtay. Waxay noqoynaysaa marki ugu horraysay ee odayaal mushaar qaato Gedo kasoo toosaan, waa haddii laga dhabeeyo ballanqaadka. 

Isku darkoodu wuxuu qayb weyn ka qaadan kobaca dhaqaalaha gobalka waxaana kordhi dakhliga shaqsiga iyo iibsiga alaabaha raaxada. Kobaca dhaqaalaha wuxuu abuuri nabad iyo xasillooni taasoo na gaarsiin doonto barwaaqo iyo baraare.

Imaanshaha wasiirka iyo shaqada uu ka qabtay Garbahaareeyba waa kuwo cusub horayna aan looga baran maamulka Jubaland. Muddoo badan ayay reer Gedo shakiba ka qabeen inay ka mid yihiin maamulka iyo inkale waayo maamulku uma dhaqmayn sidii inuu ka taliyo Gedo.

Maxaa keenay isbadlkaan?

Su'aalo badan ayaa la iska waydiinayaan sababta hadda gobala loo xasuustay. Dad badan ayaa rumaysan in culayska ka soo foodsaaray Axmed Islaan beeshisa oo doonayso inay kurisga ka tuuraan ay keentay inuu isku dayo inuu kasbado reer Gedo si uu garab ooga helo. Dad kale ayaa qabo, in khilaafka dhex qarxay wasiirada Jubaland ee Gedo kasoo jeedo uu abuuray tartarn dhexdooda ah. Dadkaan ayaa qabo, in halka Adam AW-Xirsi iyo Kaliil ay Garbahaareey ay wax la rabaan Cabdi janan uu Doolow wax la doonayo, tartankaasna uu abuuray faaiidadaan.

Qolo sadexdaad waxay leeyihiin, wax weyn ma jiraane waa hafaryo iyo af-dufan isu marin lagu doonayo in lagu galo doorashada soo dhawaatay ee Jubaland. Koox afaraad waxay ku doodayaan in arrintaan uu keenay Aw-xirsi oo hadda usoo jeestay la xisaabtan Jubaland doonayana inuu saxo khaladaadki hore. 

Kay tahayba, anigu waxaan qabaa in tallabadaan horumar tahay Aw-xirsina ammaan ku leeyahay ujeedkuu rabo ha ka lahaadee. Waxaan kaloo qabaa inaysan nagu filnayn shaqada hadda la qabtay oo ah mid aan xaq u lahayn dagmooyinka kale iyo gobollada kalana ay nala wadaagaan.

Waxaa Gedo ka maqan maqaam iyo mansab. Sidaan mar hore sheegay, gobalku wuxuu ka kooban yahay sadex gobal. Mid wuxuu helay caamisimaddi (Bu'aale) midna wuxuu helay caasimadda ganacsiga (Kismaayo) midna lama soo hadal qaadin (Gedo) sidaa darteed waxaan qabaa in Gedo laga dhigo xarunta cilmiga oo laga furo jaamacadda gobalka ugu muhiimsan, maktabka ugu weyn iyo gaar ahaan kulyadda tababarrada macalimiinta Jubaland.

Ugu danbayn waxaa leeyahay, madaxda noo timid waa mahadsan yihiin, waana bogaadinaynaa shaqada ay noo qabteen balse wali cad aan leenahay ayaa naga maqan ee noosoo dhacsha.

Ibrahim Aden Shire
ishire86@gmail.com

Popular posts from this blog

Xasuustaydi Halyeey Maxamuud Xasan Cilmi

14ki Octobar waxaa dhacay musiibo nagu dhacdo tii ugu weynayd. Maahan kaliya tirada dadka ku dhintay badnaanteeda waxa qalbiga na gubay ee sidoo kale qiimaha iyo tayada dad ka naga dhintay sarraynteeda ayaa ah mid aan laga gam'i karin. Waxaan is iri ma xulkii ummaddeena ayaa meesha la isugu geeyay mise Soomaali oo dhan ayaan kala dhicin. Dareenkaygu wuxuu i siinayaa inay jawaabtu tahay midda danbe. 
waxaa naga baxay dad aan la kala fadili karin xagga tayada iyo xagga muhiimmada ay dalka iyo dadka u lahaayeen. Bal fiiri Maryan, ardayadii caafimaadka ee maalin ka hor qalin jabinteedi la laqmiyay, hooyo Caasho, ogoonlaydi banaanka bur shiishiilka ku gadaysay si ay caruurteeda tuugsi uga kaafiso, wiilkii iyo gabadhii uu dhalay aabaha naafada ah ee wax waxtar ah qabo labadaas ka haystay, afartii wiil ee walaalaha ahaa ee isku meesha lagu dubay. mid walba waxaa la dilay waqtigii loogu baahida badnaa. kaad eegtaba kan kale ka xanuun badan. Mid walbana wuxuu mudan yahay qormo gooni ah. H…

Toban Sano oo Xasillooni Nololeed ah: Toban Guuradii Guurkayga

Maanta oo kale Toban sano ka hor (23/02/2008) ayuu Sheekh Xasan Axmed Nuur qabbiltu yiri Laylo Aadan Maxamed isagoo aniga iga wakiil ah. Guntinta xirantay maalinkaas, waxay ahayd natiijo ka dhalatay sideed sano oo shukaansi iyo haasaawe jeceyl ah. Lix sano oo ka mid ah siddeeddaas sano,  waxaan ku kala noolayn dhul aad u kala durugsan,farriimaha jeceylkana haadka samada duuliyo haatufkaa siday. 
Maalintaas waxaa furmay bog cusub waxaana bilowday geedigii lagu ogaan lahaa dhadhanki mirihii siddeedda sano la kobcinayay. waxaa la guda galay markaan kala ogaan lahayn inaan sun iyo wabaanyo huursanaynay iyo inaan sabuul gallay iyo saan wacan waraabsanaynay.

Sacdiyo Xawaash ayaan ka guntay hadalkaan soo socdo, mar ay ka warraymaysay saygeeda fiicnaantiisa "guurku waa god madow oo aad gacanta u dirto. In abeeso ka qaniintana waa suura gal in dahab kaa soo raacana waa suura gal. anigu dahab ayaa iga soo raacay" ayay tiri.

Sida Sacdiya oo kale, ayaa aniguna godkii aan gacanta u dira…

Labo iyo Tobanki sano ee lagu Qalleeyay 12-ki ka horeeyay. Ku Wacyi Qaado Sooyaalkii warsame Shiidleey.

Warsame waa 24 jir. Waa qoraa afka soomaaliga wax ku qoro horayna u daabacay buug ku guulaystay abaal marin sare. Qur’aanka waa uu xafidsanyahay. Dhawaan ayuu qaatay shahaadada darajada kowaad ee jaamacada. Sidaas oo ay tahay magaalo waxa uu joogaa 12 sano kaliya. Ma run baa mise waa riyo mise waa sidaan jeclaan lahayn? Ma shahaadadi Cabdalla Shideeyaa mise cilmigii Cabdi-wali ee baadiniga ahaa (wadaadki Gaalkacyo)? Intaba midna mee waa dadaal rageed iyo doonitaan Eebe iyo tusmo u furan qof walba oo doono inuu guul ka gaaro hadafkiisa.
Inta aanan billaabin sheekada aan mar kale sheego in ujeedka qoraalkaan uusan ahayn ammaan iyo dhaliil toona balse ujeedku yahay cashar barasho, tusmayn iyo tusaalayn kuwa jecel inay naftooda horumariyaan, dhiirri galin kuwa uu gaariga dadaalku meel dhexe kula jabay, baraarujin kuwa aan arag awoodda Alle siiyay iyo fursadaha ay haystaan. Sidaa darteed ku aqri qalbi fayow oo diyaar u ah wacyi qaadasho iyo ku dayasho.
Imaamul Ghazali Eebe ha u raxmadee ayaa…

Contact Form

Name

Email *

Message *