Skip to main content

Dhibaatada Caabudwaaq maxaa u xal ah



Guud ahaan dalka soomaaliya waa meel colaadeed oo ammaankeedu xun yahay. meelo badan ka mid ah waxaa maalin walba ka dhaco dilal iyo dhaawacyo loo gaysto dad aan waxba galabsan.

Dilaalkaan waxaa loo gaystaa ujeedooyin kala duwan laakiin kuwa badan waa anooyin qabiil oo horay u dhacay. Inkastoo C/waaq ay la mid tahay magaallyonka soomaaliyeed ee dadka lagu laayo hadana teedu waxay noqotay mid aan xad lahayn.

dhibaatooyinka aan dhamaadka lahayn waxay madax-xanuun ku rideen dhamaan inta nabadda iyo horumarka jecel. inta badan ayaa lagu dadaalay in wax laga qabto laakiin laguma guulaysan in lasoo afjaro. hadaba waxaan halkaan kasoo jeedinayaa aragtidayda ku aadan sida ugu fudud ee xal waaro loo heli karo.

Labadaan arimood haddi la sameeyo waxay u badan tahay in xal waaro laga gaari lahaa colaadda aan dhamaadka lahayn ee ka taagan C/waaq.

1) wax barasho saf balaaran ah. waa in la hubiyaa in dhamaan caruurta iskoolka gaartay ee magaalada iyo nawaaxigeeda ku nool ay iskool dhigtaan. sidoo kale waa in la hubiyaa inay dhamaystaan wax barashada ilaa dugsiga sare.

2) in la yareeyo dadka miyiga ku nool. waa in dib u dejin balaaran loo sameeyaa dadka ku nool miyiga si tartiib-tartiib ahna lagu ree magaaleeyaa.

Labadaan arimood waa kuwa miro dhalkoodu fog yahay. waxaa laga yaabaa inay qaatato 10 sano ama ka badan inta la arkayo faaiidadooda laakiin waxay horseedi doonaan horumar iyo nabad waarto.

Dhamaan dadka dilka gaystay waa dad reer miyi ah ama goor aan fogayn miyi kasoo galay. aad ayay u yartahay in la helo qof magaalo ku dhashay kuna bar-baaray oo nin aan isku qabiil nahay baa ninkaasi dilay qof u dilayo. siyaabo kama ah inay u dhacday waa jirtaa laakiin waa naadir.

intaas waxaa dheer haddi dadku ree magaaloobi lahaa waa la is dhex dagi lahaa, sidaa darteed qofna uma sahlanaateen inuu ka guuro meeshi gurigiisu ku yaalay. Hadda waxaa dhacdo in inta qofku wax dilo uu miyigiisi ku laabto ama qolo dhinac kale dagan u galo waayo awalba meel ma daganayn.

Sidoo kale, dhamaan dadka wax laayo waa kuwo aan lahayn wax aqoon ah nooci ay rabtaba ha noqotee. waxaan raac-raacay dilalki ugu danbeeyay ee ka dhacay magaalada kuwasoo dadkii lagu dilay ay ahaayeen indhihi magaalada. waxaa isoo baxday in gacan ku dhiiglayaashu aysan waligeed wax dhigan.

Qofki iskool dhigto ilaa dugsi sare dhamaysto waxaa gali hammi aduun, naftiisa iyo midda dadkuna qiimo ayay la yeelan. wuxuu ku taami inuu meel sare sii aado sidaa darteed ma sahlana in inta qori loo dhiibo la yiraahdo ku aar ina adeerkaa.

iskuulaynta caruurta waxay keeni in mustaqbalka la waayo cid la isticmaalo oo qori loo dhiibo. waxay keeni in la helo dad ka wada fakarayo horumarinta deegaanka. waxay keeni in la helo dad isku dhinac u jeedo mustawa ahaana siman. waxay keeni in la helo dad si isku mid ah nabada u jecel.

sidaa darteed, inagoo og in qaab nololeedka soomaalida sidaasi ka murugsan yahay, waxaa muhiim ah in laga fakaro mustaqbalka fog, xalka la raadiyana lagu saleeyo saamaynta fog ee uu yeelan doono.

Ibrahim Aden shire
ishire86@gmail.com

Popular posts from this blog

Toban Sano oo Xasillooni Nololeed ah: Toban Guuradii Guurkayga

Maanta oo kale Toban sano ka hor (23/02/2008) ayuu Sheekh Xasan Axmed Nuur qabbiltu yiri Laylo Aadan Maxamed isagoo aniga iga wakiil ah. Guntinta xirantay maalinkaas, waxay ahayd natiijo ka dhalatay sideed sano oo shukaansi iyo haasaawe jeceyl ah. Lix sano oo ka mid ah siddeeddaas sano,  waxaan ku kala noolayn dhul aad u kala durugsan,farriimaha jeceylkana haadka samada duuliyo haatufkaa siday. 
Maalintaas waxaa furmay bog cusub waxaana bilowday geedigii lagu ogaan lahaa dhadhanki mirihii siddeedda sano la kobcinayay. waxaa la guda galay markaan kala ogaan lahayn inaan sun iyo wabaanyo huursanaynay iyo inaan sabuul gallay iyo saan wacan waraabsanaynay.

Sacdiyo Xawaash ayaan ka guntay hadalkaan soo socdo, mar ay ka warraymaysay saygeeda fiicnaantiisa "guurku waa god madow oo aad gacanta u dirto. In abeeso ka qaniintana waa suura gal in dahab kaa soo raacana waa suura gal. anigu dahab ayaa iga soo raacay" ayay tiri.

Sida Sacdiya oo kale, ayaa aniguna godkii aan gacanta u dira…

Maktabadda garbahaarrey (Garbahaarrey library- مكتبة جربهاري)

Maktabbaddu waa maskaxda kaydiyaha qarsoon sida qofka uleeyahay maskax wax ku kaydsada ayaa makatabadduna ummad waliba ku kaydsataa aqoonteeda, afkaarteeda iyo dhammaan macluumaadka bulshada wax tarka u leh,waxaase u dheer in ay tahay muraayadda koobaad ee laga fiirsho bulshada, gaar haan markii larabo in la cabiro heerka aqooneed ee waddan-ka ama magaalada waxaa isha laga buuxsadaaa nidaaam-ka waxbarasheed iyo in ay leedahay goobo wax lagu akhrista sida Makatabadaha iyo matxafyada waa-weyn ee lagu kaydiya raad-raaca iyo dhaqanka dal-ka.
Tusaale ahaan sanadihii1960-1970 yadii waxaa tijaabo lagu sameeyay in laga yagleelo maktabado  dal-ka Ciraaq si loo qaado heerka waxbarasho iyo wax akhris ee dal-ka, natiijadi soo baxaday ayaa ahayd mid aad loogu riyaaqaay, iyadoo ay soo baxeen jiil wax badan fahmasan, oo kaalin weyn ka qaatay isbedlka aqooneed ee dal-ka. Dhanka kale dawaladah reer galbeedka ayaa aad oogu dadaalo in ay u sameeyaan goob waliba oo dad isugu yimaado goob yar oo wax lagu ak…

Qof Wax ma Baddalo ee Qalin iyo Qoraal ayaa wax Baddalo

Aadanuhu waa is baddal u joog. Wuxuu tartan kula jiraa isbadalka Rabbaniga ah ee ku dhacayo bii’ada uu ku noolyahay. Qowmiyaddi la socon waydo xawaaraha isbaddalku ku socdo waxaa ku dhaco dib u dhac ka reebo dunida kale.
Guud ahaan caalamka islaamka waxaa ku yimid dib u dhac xagga horumarka iyo hoggaanka dunida ah. Dalalka saboolka ah ee dalkeennu ka mid yahay ayaa ugu sii daran. Waxay u ilmaynayaa isbaddal siyaasadeed, mid bulsho, mid dhaqaale, mid aqooneed iyo mid hoggaan. Qof walba oo aad waydiiso waxa naga dhimman wuxuu si fudud kuu dhihi isbaddal ayaa loo baahan yahay.
Hasa ahaatee wax mushkilad noqotay in la fahmo cidda laga sugayo inay isbaddalka keenaan. Dadka intiisa badan waxay eegayaan madaxda iyo siyaasiyiinta oo ay ka sugayaan isbaddal dhinac walba ah. Laakiin qof wax ma baddali karaa iyada oo aysan bulshadu is baddalin? Bulshaduse yaa baddali karo yaase saamayn wax baddali karto yeelan karo?
Dabcan duunyo iyo dugaag isbaddal horumarineed laga sugi mahayo ee dad iyo sha…

Contact Form

Name

Email *

Message *